Vragen over de diaconie en de WMO
Laatste aanpassing: 2010-04-10
- Wat is de WMO?
- Wat zijn de uitgangspunten van de WMO?
- Welke mogelijkheden biedt de WMO aan de kerken?
- Wat is de relatie tussen diaconaat en missionaat?
- Waarom worden de kerken betrokken bij de WMO?
- Moeten de kerken een rol in de WMO spelen?
- Wat zijn valkuilen voor de kerken, wanneer ze een rol in de WMO gaan spelen?
- Op welke wijze kunnen de kerken een rol spelen in de WMO?
- Wat is de rol van de diakenen binnen de WMO?
- Is de kerk wel in staat om de zorg te bieden, die de overheid of de samenleving vraagt?
- Op welke wijze krijgen gemeenteleden te maken met de WMO?
- Wat is in de WMO de rol van de diaconie ten opzichte van de gemeenteleden?
- Moeten de diakenen in het kader van de WMO het vrijwilligersbeleid in de kerk gaan coördineren?
- Wat is de taak van de kerk ten opzichte van de mantelzorgers?
- Wat is de rol van de diakenen in het externe diaconaat?
- Wat kunnen we als diaconie in de samenleving doen?
- Wat kan de rol van de kerk zijn naar de overheid?
- Kunnen we samenwerken met andere kerken in het kader van de WMO?
- Wat is het belang van (het oprichten van) een diaconaal platform?
- Zijn de diakenen de aangewezen personen om als vertegenwoordiger van de kerk in een WMO-raad plaats te nemen?
- Moet je als kerk in een WMO-raad plaatsnemen of aan een WMO-platform deelnemen?
- Mag je als kerk subsidie aannemen van de overheid?
Wat is de WMO?
De WMO is de Wet op de Maatschappelijke Ondersteuning. Met deze wet wil de overheid de sociale samenhang in en de leefbaarheid van dorpen, wijken en buurten bevorderen.
De burgerlijke gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de WMO. Bij de vormgeving van de WMO moet de gemeente inspraak geven aan de burgers, in het bijzonder aan de burgers om wie het gaat, en hun (belangen)organisaties.
Wat zijn de uitgangspunten van de WMO?
De WMO is gebaseerd op een drietal uitgangspunten:
Mensen zorgen voor zichzelf en voor anderen en zijn actief in de samenleving.
Mensen doen een beroep op hun omgeving (familie, vrienden, buren, vrijwilligers) als zij zichzelf niet meer kunnen redden.
Als het met aanvullende mantelzorg en vrijwilligerswerk niet meer lukt, kunnen zij een beroep doen op de overheid voor aanvullende voorzieningen
Welke mogelijkheden biedt de WMO aan de kerken?
De WMO stimuleert de individuele gemeenteleden om hun zorg ook uit te strekken tot buiten de gemeente. Daarnaast worden de kerken uitgenodigd om via het diaconaat in de samenleving present te zijn. Dat kan door het inzetten van diaconale gelden voor personen en organisaties buiten de kerk en/of door invloed uit te oefenen op de organisatie van de zorg- en hulpverlening in de burgerlijke gemeente. Dit kan door nood te signaleren, belangen te behartigen, te onderhandelen, of een bestuurlijke taak op te pakken.
Wat is de relatie tussen diaconaat en missionaat?
Diaconale daden hebben in zichzelf betekenis, ze zijn een getuigenis van Gods reddende liefde. Tegelijk mag je wel vertellen wat je religieuze drijfveren zijn. Daden mogen toegelicht worden. Maar als daar geen mogelijkheid of openheid voor is, dan is het geen verplichting. Tegelijk mogen we bidden, dat God door het diaconaat een ruimte creëert, waarin het gesprek over je drijfveer wel mogelijk is.
Waarom worden de kerken betrokken bij de WMO?
De kerk is één van de instanties in de omgeving van mensen, waar ze een beroep op kunnen doen als ze zorg nodig hebben. Vandaar dat de overheid ook een beroep doet op de kerken om een rol in de WMO te spelen. Daarnaast zijn wij als kerken participant in de WMO, omdat wij via de diaconie steun geven aan gemeenteleden en instellingen.
Moeten de kerken een rol in de WMO spelen?
De kerken kunnen wettelijk niet verplicht worden om aan de uitvoering van de WMO mee te werken. Wel is de WMO een mogelijkheid om het diaconale hart van de gemeente in de samenleving te laten spreken. Uiteindelijk moet elke kerk op basis van de vragen die op haar afkomen en op basis van wat ze aan mogelijkheden heeft zelf een afweging maken, op welke wijze zij een rol in de WMO willen spelen.
De kerntaak van de diakenen blijft te allen tijde: stimuleren, opwekken, signaleren en afstemmen van gaven en noden in en soms buiten de gemeente. Als het gaat om prioriteiten, dan geldt de algemene regel: “Doet wel aan allen, in het bijzonder aan de huisgenoten des geloofs”, (Gal 6:10).
Wat zijn valkuilen voor de kerken, wanneer ze een rol in de WMO gaan spelen?
Belangrijk is dat de kerk geen taken van de overheid overneemt, maar let op haar eigen verantwoordelijkheid. De rol van de kerken is een aanvullende op die van de overheid, voor wie de zorg voor zwakken in de samenleving primair is. De kerk moet geen verlengstuk zijn van de overheid en ze moet zich ook niet inlaten met activiteiten die tot aansprakelijkheid kunnen leiden. Dit vanwege imago overwegingen en vanwege kwaliteitseisen. De kerk kan daarvoor stichtingen oprichten, die een schil om het diaconaat van de gemeente vormen, en waardoor de kerk ook mensen in de samenleving kan helpen.
Op welke wijze kunnen de kerken een rol spelen in de WMO?
De kerken kunnen op verschillende manieren een rol spelen in de WMO. Indirect doordat individuele gemeenteleden ingaan op het beroep dat anderen (zowel gemeenteleden als niet-gemeenteleden) in hun omgeving op hen doen. Op directe wijze wanneer de kerk als kerk diaconaal inspeelt op de hulpvraag van mensen, zowel van gemeenteleden als van niet-gemeenteleden, die zichzelf niet meer kunnen redden. Verder kan de kerk zich, gevraagd door de overheid of op eigen initiatief, gaan inzetten als belangenbehartiger van (groepen) mensen.
Wat is de rol van de diakenen binnen de WMO?
De rol van de diakenen is drieledig. Allereerst kunnen ze een rol spelen bij de zorg voor de eigen gemeenteleden die met de WMO te maken krijgen, (in het kader van het intern diaconaat). Concreet betekent dat gemeenteleden wegwijs maken in het WMO-gebeuren en gemeenteleden via de WMO ondersteunen. Daarnaast kunnen ze ook een rol spelen bij de diaconale zorg voor niet-gemeenteleden, die op hun pad komen, (in het kader van het extern diaconaat). Ten derde kunnen de diakenen een rol spelen bij de belangenbehartiging van (groepen) mensen, (zowel gemeenteleden als niet-gemeenteleden). Dat kan door beleidsbeïnvloeding in de uitvoering van de WMO via burger- en cliëntenparticipatie.
Is de kerk wel in staat om de zorg te bieden, die de overheid of de samenleving vraagt?
Net als andere burgers kan ook de kerk met haar gemeenteleden de zorg bieden, waar de overheid toe oproept. Wanneer echter professionele zorg nodig is, zul je als kerk daar naar moeten verwijzen en wegen moeten zoeken, dat deze zorg ook geboden wordt.
Op welke wijze krijgen gemeenteleden te maken met de WMO?
Gemeenteleden krijgen te maken met de WMO, wanneer zij zich zelf niet goed meer kunnen redden en daarvoor een beroep moeten doen op hun omgeving. Daarnaast krijgen gemeenteleden te maken met de WMO, wanneer er vanuit de omgeving een beroep op hen gedaan wordt om anderen als mantelzorger of vrijwilliger te helpen.
Wat is in de WMO de rol van de diaconie ten opzichte van de gemeenteleden?
De diakenen zullen er oog voor moeten hebben, dat de WMO consequenties heeft voor gemeenteleden die zorg nodig hebben. Daarnaast zal er aandacht moeten komen voor de mantelzorgers en de vrijwilligers in de gemeente. Voor de diakenen is belangrijk, dat ze kennis hebben van de noden die er in de gemeente zijn, weten welke gaven er in de gemeente zijn, welke specialisten er geraadpleegd kunnen worden en welke professionele instanties er zijn om in bijzondere noden te voorzien.
Moeten de diakenen in het kader van de WMO het vrijwilligersbeleid in de kerk gaan coördineren?
Omdat in de WMO een groter beroep op vrijwilligers wordt gedaan is vrijwilligersbeleid een zaak die nadere aandacht vraagt. Het is daarom wenselijk dat de diakenen gaan inventariseren, wat er al door gemeenteleden zoal aan vrijwilligerswerk gedaan wordt in en buiten de gemeente. Ook het zinvol om zich te bezinnen op de vraag: hoe werf en bind je vrijwilligers en hoe faciliteer je die om de taken, die de kerk in het kader van de WMO op wil pakken, ook uit te kunnen voeren? De kerk is echter niet wettelijk verplicht om vrijwilligers te leveren.
Wat is de taak van de kerk ten opzichte van de mantelzorgers?
Mantelzorgers-zijn doet een beroep op de draagkracht van de mantelzorger. Ze hebben daarom soms behoefte aan ondersteuning. Daarvoor kunnen ze goed terecht bij organisaties als b.v. de NPV. Daarnaast is het goed, wanneer diakenen en ouderlingen bewust zijn van signalen, waaruit blijkt dat mantelzorgers ondersteuning nodig hebben. Het doel van deze ondersteuning moet zijn, dat de mantelzorger bij de zorg voor de naaste of het familielid de regie over het eigen leven blijft behouden.
Wat is de rol van de diakenen in het externe diaconaat?
De diaken hebben niet enkel een uitvoerende rol, maar ook een coördinerende en stimulerende rol, omdat de gemeente zelf de roeping heeft om diaconaal te zijn. Diaconale gemeente zijn betekent meeleven, daadwerkelijke steun bieden, gemeenteleden inschakelen, letten op specifieke mogelijkheden en gaven die mensen hebben, en bidden voor de naaste en om liefde voor de naaste.
Wat kunnen we als diaconie in de samenleving doen?
Dat is afhankelijk van de plaatselijke situatie. Ben je een stadskerk of kerk op het platteland? Hoe ziet de sociale kaart eruit? Wat wordt er al gedaan aan extern diaconaat? Welke zorg- en welzijnsorganisaties zijn er al in de omgeving? Wat zijn de mogelijke ‘doelgroepen’? Waar je als kerk aan kunt denken is b.v. wijkadoptie, een diaconaal platform organiseren of diaconaat in de eigen omgeving opzetten.
Wat kan de rol van de kerk zijn naar de overheid?
Een belangrijke rol van de kerk naar de overheid toe kan zijn om inspraak te zoeken bij en mee te praten over de invulling van het WMO-beleid. Met name als het over thema’s gaat, waar de kerken verantwoordelijkheid voor dragen of waar zij ‘verstand’ van hebben: b.v. als het gaat om preventie, signalering, advisering, verwijzing en toeleiding naar de WMO, kunnen de kerken een eigen inbreng hebben. Zo kunnen ze als vertegenwoordiger van cliënten (gemeenteleden) een eigen visie inbrengen en adviezen opstellen over het beleid.
Kunnen we samenwerken met andere kerken in het kader van de WMO?
Samenwerken is niet iets nieuws. In het verleden gebeurde dat ook al. Op die manier kun je als kerken elkaar tot een hand en voet zijn en werken aan de roeping om de eenheid in Christus te bewaren en vorm te geven. Daarnaast heb je dan een helder adres voor overheid en andere instanties.
Wat is het belang van (het oprichten van) een diaconaal platform?
Een belangrijk doel van het diaconaal platform is, dat je zo als kerken steviger een eigen geluid kunt laten horen richting de gemeentelijke overheid. Daarnaast kan het ook een vorm zijn om diaconaal samen te werken. Maar als er al andere goede structuren zijn om deze doelen te bereiken, kun je je daar als kerk ook goed bij aansluiten. Wees in ieder geval helder over het doel van zo’n platform: dat kan zijn voor uitwisseling van informatie, afstemming van activiteiten, een gezamenlijke spreekbuis of voor het opzetten van gezamenlijke projecten eventueel met professionele instellingen.
Zijn de diakenen de aangewezen personen om als vertegenwoordiger van de kerk in een WMO-raad plaats te nemen?
De rol van de diakenen in de WMO is vooral initiërend en stimulerend. Als het om initiatieven gaat, is het goed om deze zo snel mogelijk aan gemeenteleden over te doen of daar een zelfstandige stichting voor op te richten. Naar buiten toe hebben de diakenen wel een vertegenwoordigende rol voor de kerken, maar zo gauw als er afgeleide overleggen zijn kunnen de diakenen daar ook capabele gemeenteleden voor in schakelen.
Moet je als kerk in een WMO-raad plaatsnemen of aan een WMO-platform deelnemen?
Dat hangt van een aantal factoren af. De belangrijkste vraag die je je moet stellen is: wat wil je als kerk daar bereiken. Verder hangt het er vanaf, of je daar als kerk capabele gemeenteleden voor hebt met een politiek-bestuurlijke affiniteit hebben en of er niet al op andere wijze, b.v. via christelijke patiëntenorganisaties, voldoende christelijke inbreng in de vorming van het WMO-beleid is. Als je als kerk meedoet, besef wel in welke hoedanigheid je daar aan mee wil doen. B.v. als vertegenwoordiger van patiënten of van een deel van de bevolking, als potentiële hulp- of zorgverlener, of als vertegenwoordiger van een groep vrijwilligers. Regel in ieder geval goed zaken als de bevoegdheden, het mandaat, de verantwoording en de terugkoppeling van de vertegenwoordiger van de kerk.
Mag je als kerk subsidie aannemen van de overheid?
Ja, dat kan als er sprake is van het uitvoeren van beleid. B.v. voor scholing van vrijwilligers of voor de ondersteuning van mantelzorgers. Als het om structurele activiteiten in het kader van de WMO gaat, kun je als kerk het beste een aparte stichting voor oprichten. De financiële relatie is er dan niet met een kerk, maar wel met de stichting.