De diaconale gemeente rond echtscheiding en huwelijksmoeiten

In twee artikelen wordt ingegaan op de rol van de diaconale gemeente rond huwelijksproblematiek en scheiding

Steeds vaker wordt de diaken geconfronteerd met een situatie van echtscheiding in zijn wijk. Hoe ga je hier mee om en op welk moment ben je er bij betrokken. Is dit tijdens de scheiding, of juist in het huwelijk? Hierop alert is belangrijk, al verschillen de situaties van elkaar.

Denk aan voorbeelden als:
  • Je partner verandert als gevolg van een ziekte of een ongeluk in zo’n mate dat je je verloofde niet meer herkent (lichamelijk of geestelijk).
  • Je partner heeft homoseksuele gevoelens.
  • Wat als er geen kinderen komen en de droom valt in duigen.
  • Je kan je geloof of geloofsbeleving niet delen met je partner.
  • Wat als je werk je helemaal opslokt (en er ontstaat een relatie met een collega).
  • Overspel binnen de vriendenkring.
  • Je partner groeit bij je vandaan en begrijpt jouw belevingswereld niet meer.
  • Er werkloosheid en/of financiële problemen ontstaan.
  • Een partner die de vader of moeder niet kan loslaten zodat echte eenheid in het huwelijk niet kan ontstaan.
Dit zijn stuk voor stuk zeer ingrijpende en complexe gebeurtenissen die een reden kunnen zijn voor het overwegen van een scheiding.

..verandering van karakter, problemen, overspel kunnen tot verwijdering leiden..

Wat is eigenlijk echtscheiding?
In het kort volgt de juridische benadering.
“Een huwelijk is een verbintenis gesloten bij de burgerlijke stand en kan alleen ontbonden worden wanneer er sprake is van duurzame ontwrichting.
Er is sprake van duurzame ontwrichting, als de verhouding binnen het huwelijk zo moeilijk is geworden, dat het eigenlijk niet mogelijk is om nog langer bij elkaar te blijven.
Om een huwelijk te ontbinden moet een verzoek worden ingediend bij de rechter.
Dit kan samen, maar ook eenzijdig. Er zijn dan 3 opties: scheiding, scheiding van tafel en bed, ontbinding van huwelijk na scheiding van tafel en bed. Op een eenzijdig verzoek is bezwaar mogelijk, op het geheel of op onderdelen. Een scheiding van tafel en bed kan na 3 jaar eenzijdig worden ontbonden. De rechter waakt er over dat geen van beide partners materieel slachtoffer wordt van de scheiding. Dit vraagt om heldere afspraken die worden vastgelegd in een convenant. Afspraken over: gezag over de kinderen (omgangsregeling voor de kinderen, school e.d.), alimentatie voor partner en kinderen (duur van huwelijk, welvaartsniveau huwelijk, kans arbeidsmarkt), de scheiding van de boedel, en verdeling van vermogen en het pensioen, het gebruik van de woning. Op basis hiervan wordt o.a. bepaald of er alimentatie betaald dient te worden. Alimentatie klinkt vaak veelbelovend, maar in de praktijk betekent een scheiding vaak een grote aderlating voor degenen met de kleinste baan en de zorg voor de kinderen. De volgorde is namelijk: eerst eigen onderhoud, dan zorg voor kinderen, pas dan zorg voor ex-partner. Hierdoor is er een groeiend aantal alleenstaande moeders die rond moeten zien te komen met een laag budget
Hoewel dit proces ook via internet kan worden doorlopen is de hulp van een advocaat aan te raden. Bij voorkeur een gezamenlijke advocaat, om niet onnodig nog meer tegenover elkaar te komen te staan. Dit wordt ook wel mediation genoemd. Een vorm om in goed overleg samen de afspraken rond dit proces te maken. Veel informatie hierover is ook te vinden op tal van websites: www.echtscheiding.nl / www.flitsscheiding.nl  

Kinderen vaak de dupe van huwelijksproblemen

Hou het huwelijk zuiver
Scheidingen zijn in onze maatschappij een bekend fenomeen. Ook in onze kerken komt dit steeds vaker voor. Daarom is het goed om te onderzoeken wat de Bijbel zegt over echtscheiding, zodat niet de norm van de samenleving onze norm wordt. De Bijbel roept op om het huwelijk en het lichaam zuiver te houden. Desondanks worden er 2 gronden genoemd waarin echtscheiding acceptabel is; situaties van overspel, situatie van kwaadwillige verlating (de niet-gelovige partner verlaat de gelovige). Het deputaatschap Huwelijk en Echtscheiding heeft hier uitgebreide studie van gemaakt. Het huwelijk is bedoeld voor man en vrouw, om met elkaar God te dienen. “Als je oog je tot zonde verleidt, ruk het uit..” zo is het ook met andere factoren. Dingen die je tot zonde verleiden moet je wegdoen uit je leven. Hierin is iedereen zelf verantwoordelijkheid.
Met deze achtergrondinformatie zal in dit artikel vooral worden ingegaan op de rol van het diaconaat rond huwelijksmoeiten. Onder diaconaat wordt verstaan: Gods liefde laten zien in de onderlinge omgang, door helpen troosten, bemoedigen en steunen; het navolgen van Christus.

Rol van de gemeente
De rol van de gemeente, o.a. het diaconaat, begint niet tijdens de scheiding. Helaas is dit maar al te vaak wel de praktijk. Juist vooraf is de kerk-gemeenschap-der-heiligen heel belangrijk. Met elkaar zijn we verantwoordelijk voor onze broeders en zusters, en dus ook voor hun huwelijken. Dit gaat helaas wel tegen de individuele tijdgeest in. Het vraagt dus om duidelijke keuzes, die radicaal anders zijn dan je in de wereld vaak ziet. Het ondersteunen van een huwelijk begint al voor het huwelijk. Hebben de partners voldoende tijd en gelegenheid gehad om elkaar echt te leren kennen? Weten ze hoe ze een gezonde/christelijke relatie kunnen opbouwen? Hebben ze gelegenheid gehad om te leren van andere relaties? Worden deze onderwerpen in alle openheid besproken? Is hiervoor een structuur ontwikkeld (miniwijken, kringen, thema-avonden, belangstelling)?
Het is goed om van tijd tot tijd eens door te praten over het huwelijk van mensen. Een soort relatie-APK. Periodiek nagaan of alle onderdelen nog functioneren, zodat slijtage en ongelukken worden voorkomen. Neem eens de tijd om geïnteresseerd te luisteren naar hun verhaal.
Voor de diaken is vooral van belang of de partners voldoende aan elkaar toekomen. Of dat de drukte van het bestaan, als luxe of noodzaak, alle tijd opslokt. Er kan worden meegedacht in alternatieve tijdsbesteding, in facillitering van ‘vrije tijd’, in opvang van kinderen, in incidentele/structurele hulp in de huishouding of boodschappen. Maar ook juist in het betrekken van hen bij sociale activiteiten, zodat er nieuwe stimulans in de relatie blijft komen. Kortom wees er alert op dat beide partners niet langs elkaar heen leven. Ook door het inschakelen van ervaren mensen die affiniteit hebben met eventuele problematiek, zodat niemand er alleen voor staat. Maak zo nodig tijdig gebruik van professionele begeleiding, rond relatievragen, lichamelijke moeite of psychische nood. Zet je er voor in dat iedereen zich onderdeel voelt van een levende gemeente. Door het inzetten van gaven en ook zelf ontvangen van zorg en aandacht.

Een relatie-APK als bescherming

Afstemming is nodig
Hoewel het voor zich spreekt dat een gezonde relatie niet los van God kan bestaan, is het toch goed om hierop te wijzen en dit ook een plek te geven in de contacten. Samen bijbellezen, spiegelen en bidden brengt je dichter bij God en bij elkaar. Wanneer dit moeilijk is kan hier ook hulp bij worden geboden. Uit de voorbeelden blijkt wel dat dit niet alleen een taak is voor de diaken. Ook de ouderling, predikant en gemeenteleden hebben hierin een rol. Ook alleenstaanden kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Want met elkaar zijn we verantwoordelijk. Dit vraagt om een goede afstemming tussen betrokkenen. Hiervoor is openheid nodig. Openheid kan alleen ontstaan wanneer er vertrouwen is. Laat het zo wezen dat het vertrouwen niet wordt beschaamd. Als we op die manier met elkaar omgaan, naar elkaar omzien, elkaar stimuleren in het leiden van een zuiver leven, dan zullen de relaties bloeien in onze gemeenten. Getrouwden kunnen op hun beurt liefde zorg en aandacht uitdelen aan hun omgeving. Dit zal ten goede komen aan de kinderen, en heel de gemeente. Zo zullen wij toenemen in liefde tot elkaar en alle mensen..

Dit artikel is eerder verschenen in Dienst 2005 #5.
In een volgend artikel wordt verder ingegaan op afstemming en hulp rond echtscheidingssituaties.


terug